عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : محمود هدايت )

226

شاهنامهء ثعالبى در شرح احوال سلاطين ايران ( فارسى )

تأمّل مىكند و مىانديشد ( ؟ ) و جماعتى بمنزلهء اعضاء پست‌تر كه احتياجات ديگر بدن را مرتفع ميسازند بنابراين شما بايد هريك ديگرى را اعانت كنيد و هركس رفيق خود را بنصايح خير دلالت كند كه حقد و حسد از ميان بر طرف شود . 13 - ماليات پشتيبان ملك است هيچ‌چيز مثل عدالت آن را تقويت نميكند و هيچ‌چيز مانند ظلم آن را تضعيف نمينمايد . 14 - گزارشى به نظر اردشير رسانيده بودند كه مردم اصطخر از نقصان باران و خشكى و عواقب آن شكايت دارند نوشت : اگر از آسمان نباريد باران رحمت جود ما خواهد باريد ما امر خواهيم كرد كه خسارات شما را تأمين و احتياجات شما را بر طرف كنند . چگونه اردشير ساير امور خود را در بقيهء عمر مرتب ساخت اردشير ارم داد نسخ كتب دينى و طبّى و نجومىاى را كه اسكندر قسمتى از آن را سوزانيده قسمت اعظم را به روم برده بود جمع‌آورى كنند و از نو نگاشته بتدريس آن پردازند و براى اين منظور از هيچ اقدامى كوتاهى ننمود و مبالغ گزافى بدان تخصيص داد . و نيز براى مؤبدان و هيربدان مراتبى قائل گشته بحكومت در قضايا و تميز حلال و حرام مأمورشان كرد و نامه‌هائى بسلاطين و رؤسا در خصوص دين نگاشته امر داد كه به عمل و رعايت اصول و مقرّرات آن پرداخته از اخلال در موجبات اجراى آن برحذر باشند . همچنين شهرهاى اردشير خرّه و جور را در فارس و بادغيس را در خراسان و شهرهاى بهمن اردشير و رام اردشير را در خاك بصره و استراباد يا كرخ ميسان را در كور دجله بنا نهاد . ابن خردادبه گويد كه شهر خوارزم نيز از تأسيسات اردشير است . اردشير ، خراسان را به چهار قسمت منقسم كرده حكومت يك قسمت را به مرزبان مروين و طالقان و جوزجان و حكومت قسمت دوم را بمرزبان هرات و بوشنج و بست و سيستان و حكومت قسمت سوّم را بمرزبان بلخ و طخارستان و حكومت قسمت چهارم را بمرزبان ماوراء النهر سپرد . اردشير كه رشد كامل فرزند خود شاپور را حس كرد او را بوليعهدى و